Hizmet ticaretinde devler taşıdı, mikro girişimler öne çıktı

TÜİK’in 2023 verilerine göre hizmet ihracatının yüzde 62,3’ünü büyük ölçekli girişimler yaptı. Mikro girişimler ihracatçıların yüzde 73’ünü oluşturmasına rağmen payı yüzde 8,7’de kaldı. Ulaştırma ve depolama tek başına ihracatın üçte ikisini sırtladı.

Buna göre, hizmet ihracatında ölçek farkı dikkat çekti. İhracatçı girişimlerin yüzde 73,1’i mikro ölçekli (1-9 çalışan) olmasına rağmen bu grubun ihracattaki payı yüzde 8,7 oldu. Buna karşılık, ihracatçıların yalnızca yüzde 2’sini oluşturan büyük ölçekli girişimler (250+ çalışan) hizmet ihracatının yüzde 62,3’ünü gerçekleştirdi.

Küçük ölçekli girişimlerin (10-49 çalışan) ihracat payı yüzde 12,4, orta ölçeklilerin (50-249 çalışan) payı ise yüzde 16,0 olarak kaydedildi.

ULAŞTIRMA VE DEPOLAMA ÖNE ÇIKTI

Toplam 55,5 milyar dolarlık hizmet ihracatının yüzde 67,5’i ulaştırma ve depolama faaliyetlerinden geldi. Bu alandaki girişimler 37,4 milyar dolar ihracat yaptı. Bilgi ve iletişim 4,5 milyar dolar, imalat sanayi 3,9 milyar dolar, finans ve sigorta faaliyetleri ise 3,4 milyar dolar ile öne çıkan diğer alanlar oldu.

Toplam 41,95 milyar dolarlık hizmet ithalatında da büyük ölçekli girişimler belirleyici oldu. İthalatçıların yüzde 5,1’ini oluşturan bu grup, ithalatın yüzde 54,5’ini yaptı. Mikro girişimler ithalatçıların yüzde 52,2’si olmasına rağmen payları yüzde 7,7 ile sınırlı kaldı.

Sektörel olarak ithalatta imalat sanayi 10,6 milyar dolar, toptan ve perakende ticaret 8,4 milyar dolar, finans ve sigorta 3,3 milyar dolar, bilgi ve iletişim 2,3 milyar dolar ile öne çıktı.

YABANCI KONTROLLÜ GİRİŞİMLERİN PAYI

Hizmet ihracatının yüzde 17,1’i, ithalatının ise yüzde 31,6’sı yabancı kontrollü girişimler tarafından yapıldı. Taşımacılıkta ihracatın yüzde 90,2’si, ithalatın yüzde 78,1’i Türkiye kontrollü girişimlerin elinde. Telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetlerinde ise yabancı kontrollü girişimler ihracatta yüzde 50,9 pay ile öne çıktı.

Sigorta ve emeklilikte yabancı payı ihracatta yüzde 33,4, ithalatta yüzde 33,6 olurken; finansal hizmetlerde ihracatın yüzde 71,7’si, ithalatın yüzde 78,7’si Türkiye kontrollü girişimlerce gerçekleştirildi.